Twoja lekcja historii. Przy współpracy z Radą Ekspertów
(historyków, dziennikarzy i sportowców) powstało 20 lekcji - najważniejszych
wydarzeń w historii Polski niepodległej i jednocześnie Polskiej lekkiej
atletyki. Publikujemy na początek 6 lekcji z całego cyklu. Od momentu odzyskania niepodległości w roku 1918 aż do dnia zakończenia II Wojny Światowej w 1945.
Lekcja 1. Droga do niepodległości
Władysław Groele
Historia
11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna
przekazała władzę nad wojskiem Józefowi Piłsudskiemu. Trzy dni później
złożyła na jego ręce pełnię swych praw ustanawiając go Tymczasowym Naczelnikiem
Państwa. Po 123 latach zaborów Polska Odrodzona stała się faktem. Za datę
Święta Niepodległości ustanowionego w 1937 r. świętem państwowym przyjęto dzień
zakończenia I wojny światowej. Po 1989 r. przywrócono Święto Niepodległości.
Stanisław Mielech
Sport
Legiony Polskie, które
miały swój czynny wkład w odzyskanie przez Polskę niepodległości były też
źródłem ważnych inicjatyw sportowych. W 1916 r. plutonowy Stanisław Mielech
wystąpił z propozycją nadania funkcjonującemu w ramach legionów nieformalnemu
klubowi sportowemu nazwy Legia. Tak jak Legia rzymska była prapionierem piłki
nożnej, tak drużyna Legia będzie pionierem w wojsku polskim - głosił protokół
założycielski.
Lekcja 2. Cud nad Wisłą
Julian Niemczycki atakuje 132 metry. Rok 1920
Historia
Stoczona w dniach 12-25 sierpnia 1920 r. i zwycięska dla Polaków Bitwa Warszawska zaliczana jest do
przełomowych momentów w historii XX w. Wojsko Polskie zatrzymało idącą na
zachód Armię Czerwoną i tym samym ograniczyło rozprzestrzenianie się komunizmu
po Europie. Dla młodego państwa polskiego oznaczało to także utrzymanie dopiero
co uzyskanej niepodległości. II Rzeczpospolita po
zwycięskiej wojnie zawarła z bolszewikami pokój w Rydze, na mocy którego
wytyczona została granica państwa polskiego na wschodzie.
Sport
W roku 1920 odbyły się
igrzyska olimpijskie w Antwerpii. Igrzyska otworzył król Albert I. Po raz
pierwszy w nowożytnej historii igrzysk do udziału została zaproszona Polska.
Niestety ze względu na wojnę z Rosją Sowiecką zrezygnowano z udziału naszych
sportowców, którzy z pobudek patriotycznych przystąpili do wojskowej
mobilizacji.
Lekcja 3. Przewrót Majowy
Halina Konopacka
Historia
Lata 1922-1926 to czas niezwykle burzliwy w Polskiej polityce.
Pogłębiał się kryzys gospodarczy, szerzyła się korupcja. Polska jak nigdy
potrzebowała szybkich i skutecznych reform. Już w maju 1926 r. Józef Piłsudski bierze
sprawy w swoje ręce i wraz ze swoimi zwolennikami dokonuje zamachu stanu zwanego
Przewrotem Majowym. W toczonych na ulicach Warszawy walkach w dniach 12-14 maja
zginęło 379 osób, w tym 164 cywilów. W wydanym po zakończeniu walk rozkazie
Piłsudski napisał m.in.: „W jedną ziemię wsiąkła krew nasza, ziemię jednym i
drugim jednakowo drogą, przez obie strony jednakowo umiłowaną".
Sport
31 lipca 1928 r. na olimpiadzie w Amsterdamie Halina
Konopacka zdobyła pierwszy złoty medal olimpijski dla Polski. Medal wywalczyła
w konkursie rzutu dyskiem ustanawiając rekord świata (39,62 m). Sportsmenka
urodzona 26 lutego 1900 r., w Rawie Mazowieckiej była uważana za samorodny talent sportowy.
Uprawiała wiele dyscyplin sportowych, ale kiedy spróbowała swoich sił w rzucie
dyskiem już po kilku próbach ustanowiła rekord Polski, a kilka miesięcy później
pobiła rekord świata. Dlatego, kiedy na olimpiadzie w Amsterdamie (1928 r.) po
raz pierwszy włączono do programu igrzysk konkurencje lekkoatletyczne kobiet, w
rzucie dyskiem zwyciężyła niezagrożona.
Lekcja 4. Kryzys Gdański
Janusz Kusociński
Historia
W latach 30-tych Niemcy
inicjowali w Wolnym Mieście Gdańsk szereg działań, które miały antypolski
charakter. Polegało to na pozbawianiu Polaków miejsc w Senacie, usuwaniu ich z
pracy, ograniczaniu zakresu funkcjonowania języka polskiego. Punktem
kulminacyjnym był rok 1930, kiedy Senat Gdańska odmówił polskim okrętom
wojennym prawa do korzystania z portu. Rząd Polski zdecydował się na
manifestację siły, która miała wymusić zmiany. Do portu w Gdańsku wpłynął
polski niszczyciel "Wicher" i zagroził ostrzelaniem miasta. 13 sierpnia 1932 r. Niemcy odnowili układ o używaniu gdańskiego portu przez
okręty RP i przerwali antypolską propagandę.
Sport
13 lipca 1932 roku Janusz Kusociński staje na starcie biegu na 10.000
metrów. Wśród jego największych
konkurentów znajduje się fenomenalny fin Iso-Hollo. Od półmetka wyścigu walka o
złoto olimpijskie rozstrzyga się tylko pomiędzy nimi dwoma. Na 1000 metrów
przed metą przewaga „Kusego" powoli topnieje, ale gdy obydwaj rozpoczynają
ostatnie okrążenie nasz reprezentant rozpoczyna swój niesamowity finisz.
Pierwszy taśmę przecina Polak. Chwile później na stadionie w Los Angeles
rozbrzmiewa Mazurek Dąbrowskiego, a 30 tysięczny tłum kibiców nie milknie z
owacjami.
Lekcja 5. Rozpoczęcie II Wojny Światowej
Stanisława Walasiewicz
Historia
1 września 1939 r. z powietrza,
lądu i morza rozpoczął się atak armii niemieckiej na ziemie polskie. 3 września
Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. W tym czasie wojska
niemieckie przełamały już polską obronę i rozpoczęły „wojnę błyskawiczną". 17
września oddziały Armii Czerwonej wkroczyły do Polski. Tego samego dnia polskie
władze cywilne i wojskowe przekroczyły granice z Rumunią. Ostatnimi działaniami
bojowymi polskiej armii była Bitwa pod Kockiem (2-5 października 1939 r.).
Sport Janusz Kusociński wraca do wielkiej formy po kontuzji i operacji kolana, jaką
przebył w 1936 r. Po 5 latach przerwy poprawia rekordy życiowe, znów będąc w
czołowej szóstce w tabelach światowych. Rok wcześniej na Mistrzostwach Europy w
Wiedniu Stanisława Walasiewicz zdobyła dwa złote i dwa srebrne medale. Obydwoje
marzą o sukcesach na Igrzyskach Olimpijskich w Helsinkach w 1940 roku.
Lekcja
6. Zakończenie II Wojny Światowej
Jadwiga Wajs
Historia
8 maja 1945 roku w
Karlshorst (przedmieście Berlina), w imieniu zwyciężonych Niemiec feldmarszałek
Wilhelm Keitel podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji. Blisko 2 miesiące
później w dniach 17 lipca - 2 sierpnia odbyła się konferencja w Poczdamie, na
której ustalono m.in.: granice Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej, przyłączono
Gdańsk oraz część Prus Wschodnich do Polski, a Związek Radziecki zobowiązano do
przekazania Polakom części niemieckich reperacji wojennych. 2
września 1945 skapitulowała
Japonia.
Sport
Sportowcy nie czekali na zakończenie wojny. Już 3 maja 1945 r. w Warszawie odbył się bieg wśród ruin dla
uczczenia rocznicy uchwalenia Konstytucji. Triumfowali w nim: Stanisław Głuszcz
(z klubu - Biuro Odbudowy Stolicy), Roman Czajkowski (Syrena) i Władysław
Łapiński (Skra). Po roku 1946 obchody 3 maja zostały sakazane, aż do roku 1990.
Po wojnie następuje intensywna odbudowa, praktycznie całkowicie zniszczonej,
infrastruktury lekkoatletycznej w centralnej i wschodniej Polsce. Pierwszą dużą
imprezą lekkoatletyczną po przerwie wojennej były Mistrzostwa Polski w
lekkoatletyce zorganizowane już 29-30 września 1945 r. w Łodzi na stadionie ŁKS-u. Jednym z pierwszych
powojennych osiągnięć polskich sportowców było zdobycie brązowego medalu przez
Jadwigę Wajsówną w rzucie dyskiem na Mistrzostwach Europy w Pradze w 1946 r.
Komentarze (6)
Napisz komentarz
Treść komentarza powinna być związana z tematem artykułu.
Historia 
Dodaj nowe zdarzenie
Twoja lekcja historii. Przy współpracy z Radą Ekspertów
(historyków, dziennikarzy i sportowców) powstało 20 lekcji - najważniejszych
wydarzeń w historii Polski niepodległej i jednocześnie Polskiej lekkiej
atletyki. Publikujemy na początek 6 lekcji z całego cyklu. Od momentu odzyskania niepodległości w roku 1918 aż do dnia zakończenia II Wojny Światowej w 1945.
Komentarze (6)
